Limburgse
Aquatische biodiversiteit wordt sterk bepaald door waterkwaliteit en hydrologie. Te hoge belasting met stikstof en fosfaat kan eutrofiëring veroorzaken, met algenbloei, zuurstoftekort en verschuiving naar algemene, voedselminnende soorten. Afvalwater en afstromend hemelwater kunnen daarnaast organische belasting, metalen, microplastics, bestrijdingsmiddelen en andere stoffen aanvoeren. Grondwater kan verontreiniging langdurig doorgeven aan beken, sloten en kwelafhankelijke natuur.
Luchtemissies en atmosferische depositie en
Voor gemeenten zijn vooral het stedelijk watersysteem, riooloverstorten, afstroming van verhard oppervlak, indirecte lozingen op het riool en de inrichting van nieuwe ontwikkelingen relevant. Agrarische uit- en afspoeling is ecologisch belangrijk, maar de gemeente is hiervoor niet de primaire waterkwaliteitsbeheerder; samenwerking en ruimtelijke sturing zijn dan belangrijker.
Waterverontreiniging en nutriëntenbelasting
Gemeenten hebben onder de Omgevingswet taken voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, voor hemelwater en voor grondwater in openbaar gemeentelijk gebied. Zij kunnen regels over stedelijk afvalwater en aansluitingen opnemen in het omgevingsplan. Het waterschap zuivert het aangevoerde stedelijk afvalwater en is waterbeheerder voor het regionale watersysteem.
| Bron/route | Maatregel | Praktische toepassing |
|---|---|---|
| Nieuw verhard oppervlak | water lokaal vasthouden, bergen en infiltreren | eis capaciteit en leeglooptijd passend bij lokaal beleid en bodem/watersysteem |
| Bestaande wijk | stapsgewijs afkoppelen bij rioolvervanging of herinrichting | koppel particuliere percelen waar mogelijk aan publieke investeringen |
| Overstort | capaciteit, buffering, afkoppelen en gerichte bronmaatregelen | prioriteer overstorten op kwetsbaar water en monitor effect |
| Bedrijfsafvalwater via riool | bronaanpak, voorzuivering, controle op lozingsvoorwaarden | betrek waterschap vanwege rwzi en ontvangend water |
| Afstromend weg-/terreinwater | voorkom bronvervuiling; pas zo nodig zuivering/filtering toe | niet elk hemelwater is schoon; bepaal kwaliteit vóór infiltratie |
| Oever/watergang | natuurvriendelijke inrichting en voldoende ruimte | combineer waterkwaliteit, ecologische verbinding en klimaatadaptatie |
Een ecologisch effectief waterprogramma kijkt niet alleen naar hydraulische prestaties, maar ook naar de kwaliteit van het ontvangende water. Combineer daarom gegevens over overstortfrequentie, rioolstoringen, afgekoppeld oppervlak en lozingspunten met meetgegevens van waterschap en andere partijen over nutriënten, zuurstof, temperatuur en relevante stoffen. Gebruik incidenten en terugkerende overschrijdingen om VTH en investeringen te prioriteren.
Water en bodem sturend, schoon en vuil water scheiden, ecologische waterkwaliteit als mede-doel.
Eisen aan verwerking van hemelwater, aansluitingen en lozingen binnen de gemeentelijke bevoegdheid.
Investeringsprioriteiten, overstorten, afkoppelen, beheer en monitoring.
Waterhuishoudkundig plan, ruimte voor berging/infiltratie en kwaliteitseisen aan afstromend water.
Toezicht op indirecte lozingen en illegale of foutieve aansluitingen, in samenwerking met omgevingsdienst en waterschap.
Voorbeeld
De bestaande concepttekst bevat een bruikbaar voorbeeld uit Bergen (L). De gemeentelijke regels verplichten bij nieuw verhard oppervlak of nieuwe bouwwerken tot hemelwaterberging en verwerking op eigen terrein. Interessant is vooral dat het college daarnaast gebieden kan aanwijzen waar ook bestaande hemelwaterlozingen op het openbaar riool binnen een bepaalde periode moeten worden beëindigd. Daarmee kan een wijkgerichte herinrichting of aanleg van infiltratievoorzieningen worden gekoppeld aan daadwerkelijke afkoppeling van particuliere percelen.
“Bij nieuwe ontwikkelingen wordt hemelwater in beginsel op eigen terrein verwerkt. In gebieden waar een collectieve infiltratie- of bergingsvoorziening beschikbaar komt, kan de gemeente stapsgewijs sturen op beëindiging van bestaande hemelwaterlozingen op het gemengde riool, voor zover dit juridisch en technisch passend is.”
Gebruik de volgende vragen bij beleid, gebiedsontwikkeling, vergunningverlening, beheer of samenwerking:
Vragen of opmerkingen?
We horen graag jouw input over de Toolbox Biodiversiteit Limburg.
Neem contact op